Zaimki są częścią mowy, które pełnią bardzo istotną funkcję w zdaniu. Zastępują między innymi rzeczownik w zdaniu, jeśli nie chcemy tak często powtarzać (na przykład imienia). Przekazują informację na temat, między innymi, posiadania czy pełnią funkcję wskazującą.
Zaimki można podzielić na parę grup.
Pierwsza to zaimki osobowe, które zobaczyć mogliście przy okazji tabelek z odmianami czasowników:
Druga grupa to zaimki wskazujące (pronombres demostrativos). Używamy tychże zaimków, aby wskazać jak daleko pewna osoba lub rzecz się znajdują:
Estos bolígrafos los tienes aquí, en el cajón – te długopisy masz tutaj, w szufladzie.
Esa farmacia está enfrente del cine, ahí mira – ta apteka znajduje się naprzeciw kina, tam, popatrz. (wskazujemy na aptekę, która jest być może nie „na wyciągnięcie ręki” ale stosunkowo blisko)
Aquellos libros no me caen bien – tamte książki mi nie odpowiadają (pewnie albo widzimy je daleko w sklepie, albo już nie widzimy tylko o nich opowiadamy).
Trzecia grupa to zaimki dzierżawcze (pronombres posesivos), które wyrażają posiadanie. Przedstawimy je w takiej kolejności: rodzaj męski l.p., rodzaj żeński l.p., rodzaj męski l.m., rodzaj żeński l.m.. Pronombres posesivos dzielą się na tzw. „krótkie”, które występują w zdaniu w połączeniu z rzeczownikiem:
…… oraz na zaimki dzierżawcze tzw. „długie”, które występują w zdaniu samodzielnie, czyli nie poprzedzają rzeczownika:
Przykładowo:
Mis noticias son un poco más precisas que las tuyas – moje notatki są trochę bardziej precyzyjne niż twoje.
Sus zapatos ya han pasado de moda – jej buty już wyszły z mody.
Estas gafas no son mías – te okulary nie są moje.
¿Es tuya, esa lámpara? – ta lampa, jest twoja?
El lápiz rojo es suyo – czerwony ołówek jest jego.
Las rosas no son vuestras – róże nie są wasze.
Czwarta grupa to zaimki nieokreślone (pronombres indefinidos):
¿Necesita algo? – czy potrzebuje Pan/Pani czegoś?
No, no necesito nada – nie, nic nie potrzebuję.
¿Hay alguien que sepa sueco? – czy jest ktoś, kto mówi po szwedzku?
No, aquí no hay nadie que sepa sueco – nie, tu nie ma nikogo kto zna szwedzki.
¿Tiene algunos sellos? – czy ma Pani jakieś znaczki?
No, no me queda ninguno, lo siento – nie, nie mam żadnego niestety.
Warto dodać, że zaimki alguno oraz ninguno (czyli rodzaj męski, liczba pojedyncza) gdy pojawiają się przed określanym rzeczownikiem to skraca się ich forma do algún, ningún:
¿Hay algún buen álbum histórico? – czy jest jakiś dobry album historyczny?
No me interesa ningún chico ahora – nie interesuje mnie teraz żaden chłopak.
Kolejna grupa to zaimki dopełnienia bliższego (pronombres de objeto directo), odpowiadające na pytanie biernika: kogo? co?
Lo he buscado – szukałem go.
Nos invitaron a la fiesta de cumpleaños – zaprosili nas na urodziny.
Esta lámpara, la he comprado con un descuento – ta lampa, kupiłem ją ze zniżką. Warto zapamiętać, że gdy używamy zarówno dopełnienia bliższego (esta lampara) jak i zaimka dopełnienia bliższego (la) to zdanie ma taką właśnie konstrukcję: dopełnienie bliższe, zaimek dopełnienia bliższego + podmiot + orzeczenie + reszta.
Pamiętajmy, że w tego typu zdaniach, gdzie występuje tylko dopełnienie bliższe, można jeszcze bardziej „dookreślić” o kogo dokładnie chodzi, na przykład:
Lo he buscado a Juan – szukałem Juana.
Kolejna grupa to zaimki dopełnienia dalszego (pronombres de objeto indirecto), odpowiadające na pytanie celownika: komu? czemu?
Popatrzmy na przykłady zdań:
Te doy un ejemplo – daję ci przykład.
Nos han enseñado la habitación y el cuarto de baño – pokazali nam pokój i łazienkę.
Les viene bien comer fuera de casa – odpowiada im jedzenie poza domem.
Podobnie jak w przypadku dopełnienia bliższego, możemy użyć w zdaniu zarówno zaimek dopełnienia dalszego jak i samo dopełnienie dalsze, na przykład:
¿Le gusta pescar a Juan? – Juanowi podoba się wędkowanie?
Le compro las manzanas a mi abuela – kupuję jabłka dla mojej babci.
Należy zapamiętać, że gdy posługujemy się w zdaniu zaimkami zarówno dopełnienia bliższego jak i dalszego to w przypadku trzeciej osoby liczby pojedynczej i mnogiej zaimek dopełnienia dalszego zmienia się z le/les na se, popatrzmy na przykłady zdań:
¿Ya se lo has dicho a Jorge? – powiedziałeś to już Jurkowi?
Estos calamares, se los han agradado mucho a Ana – te kalmary przypadły Anie bardzo do gustu.
Nos han traído esos paquetes. ¿Ya se los has mostrado a Bea? – przynieśli nam te paczki. Pokazałeś je już Bei?
Na koniec warto dodać, że w przypadku gdy mamy samo dopełnienie bliższe i zaimek dopełnienia bliższego, to w przypadku rodzaju męskiego l. pojedynczej można zaimek „lo” stosować zamiennie z „le”:
Lo he buscado a Juan = Le he buscado a Juan – szukałem Juana.
Następna grupa to zaimki względne (pronombres relativos):
Przy okazji zaimków względnych warto wyjaśnić pojęcie „antecedente”. Antecedente jest to zazwyczaj rzeczownik czyli osoba, rzecz, miejsce czy czynność, które za pośrednictwem zaimka względnego są opisywane bardziej w drugiej części zdania. Popatrzmy na przykłady takich zdań; zwane są one „oraciones de relativo”.
El periódico que leí ayer tiene muchos artículos deportivos – dziennik (antecedente), który przeczytałam wczoraj ma dużo artykułów sportowych.
Las mujeres que nos llamaron son de Aragón – kobiety (antecedente), które do nas zadzwoniły są z Aragón.
Zaimek względny „quien” pojawia się wtedy, gdy antecedente jest osobą, lecz należy pamiętać, że tak skonstruowane zdania raczej występują w formalnej mowie:
Luis no era quien engañaba jugando a la ruleta – Luis nie był tym, który oszukiwał w grze w ruletkę.
Przejdźmy teraz do użycia zaimków względnych wraz z przyimkami. Popatrzmy na przykłady, przyimek zaznaczony jest na czerwono:
Patricia, de la que me he enamorado mucho, no me hace caso de verdad – Patrycja, w której się bardzo zakochałem, nie zwraca na mnie uwagi tak naprawdę.
Patricia, de quien me he enamorado mucho, no me hace caso, de verdad.
Las películas, a las que me refiero en mi artículo, merecen el Premio Goya – filmy, do których odnoszę się w moim artykule, zasługują na nagrodę Goya.
El hombre, con el que me he casado, se llama Ramón – mężczyzna, za którego wyszłam za mąż nazywa się Ramón.
El hombre, con quien me he casado, se llama Ramón.
Mira, este es el chiste del que siempre me río– popatrz to jest ten dowcip, z którego zawsze się śmieję.
Być może zauważyliście już pewną prawidłowość – w przypadku określanych osób możemy w bardziej formalnej mowie użyć przyimka i quien zamiast przyimka i el/la/los/las que.
Poza tym jeśli określamy rzeczownik rodzaju męskiego liczby pojedynczej to wtedy takie przyimki jak de czy a łączą się z el tworząc del, al, etc.
W mowie bardziej formalnej spotyka się użycie cual/cuales zamiast que, zwłaszcza w użyciu z przyimkami:
El hombre, con el cual me he casado, se llama Ramón.
Las películas, a las cuales me refiero en mi artículo, merecen el Premio Goya.
Na koniec użycie zaimków typu cuyo, cuya, cuyos, cuyas czyli czyj, czyja, czyje. Należy zauważyć, że ich końcówka uzgadnia się nie do antecedente lecz do rzeczownika, który to antecedente określa, popatrzmy na przykłady:
Han premiado a esos alumnos cuyas notas han sido las mejores – nagrodzili tych uczniów, których oceny były najlepsze.
No conozco al otro hombre cuyas ideas sean tan insólitas como tuyas – nie znam innego człowieka, którego pomysły byłyby tak niesamowite jak twoje.
Esta es la mujer cuyo gato maullaba alto por la noche – to jest ta kobieta, której kot głośno miauczał w nocy.
Ostatnia grupa to zaimki zwrotne (pronombres reflexivos) czyli takie polskie „się” używane najczęściej w zdaniach typu „myję się”, „czeszesz się”, ubierają się” itd. Popatrzmy na odmianę:
Przykłady:
¿A qué hora te duchas normalmente? – o której godzinie zazwyczaj bierzesz prysznic?
Me estoy peinando ahora con un cepillo; con el pelo tan rizado es un desastre, ¡te lo juro! – czeszę się teraz szczotką; z tak kręconymi włosami to jest to męka, przysięgam ci!
Se ha vestido muy clásica y elegante porque tienen su quinto aniversario – ubrała się bardzo klasycznie i elegancko bo mają swoją piątą rocznicę.
Zapraszam do ćwiczeń 🙂
