Sanfermin(es) jest to hiszpańskie święto ku czci św. Firmina (San Fermin) i obchodzone w Pampelunie każdego roku od 6 do 14 lipca. To, co charakterystyczne dla tego święta to tak zwane „encierro”, czyli gonitwy z bykami po ulicach miasta.
W Pampelunie, od 6 do 14 lipca, każdy znajdzie coś dla siebie, niezależnie od wieku; o każdej porze dnia można znaleźć różnorodne uroczystości.Festiwal San Fermin, wraz z trwającą dziewięć dni nieprzerwaną zabawą, znajduje się w gronie siedmiu najsłynniejszych festiwali na świecie. Zdaniem uczestników festiwalu, jest on jednym z najwspanialszych na świecie.
Święto rozpoczyna się wystrzeleniem rakiety o nazwie Txupinazo z balkonu ratusza w Pampelunie o godzinie 12:00 w południe 6 lipca. Osoba odpowiedzialna za inaugurację uroczystości krzyczy: „Viva San Fermin, Gora San Fermin!” Dnia 7 lipca o godzinie 10:00 odbywa się uroczysta procesja przez starówkę.
Festiwal San Fermin to nie tylko „ucieczka” przed rozpędzonymi bykami na ulicach miasta. Są to przede wszystkim uroczystości ku czci katolickiego świętego, San Fermina. Dlatego też uczestnicy gonitwy z bykami śpiewają mu codziennie pieśń przed biegiem. Imprezy na ulicach i codzienne świętowanie nie ma jednak charakteru religijnego. Często można zauważyć roztańczonych i rozśpiewanych ludzi na ulicach; atmosfera ta i gorący lipcowy klimat sprzyja towarzyskiemu życiu. Podczas imprezy należy jednak zachować umiar i szacunek, na przykład względem sąsiadów.
Program święta ustalany jest przez Radę Miasta Pampeluny. Należy jednak podkreślić rolę peñas czyli klubów towarzyskich, których inicjatywy co do święta San Fermin uzupełniają program Rady Miasta.
Nawiązując jeszcze do „encierro” to należy podkreślić, że byki nie biegają swobodnie po ulicach. Jest wytyczona trasa, o określonej porze i z wyznaczonymi punktami dostępu. Uczestnictwo w „encierro” nie jest, rzecz jasna, obowiązkowe. Często gonitwę byków ogląda się, na przykład z balkonu.
Warto wspomnieć również o skokach z fontanny Navarrería:) Nie są one lokalną tradycją i jest to raczej zwyczaj wśród niektórych zagranicznych turystów.
Na koniec należy podkreślić rolę czerwonej chusty, która jest charakterystycznym elementem tradycyjnego stroju na święto San Fermin; tradycja nakazuje nosić ją zawiązaną na szyi przez cały czas trwania uroczystości. Przed startem rakiety, czyli txupinazo, ludzie noszą chustę na nadgarstku, w kieszeni lub w dłoni lub wymachują ją w powietrzu. Po rozpoczęciu święta wszyscy zawiązują sobie chustę na szyi.
